Overdag opereren ze met precisie, ’s avonds trekken ze hun sportschoenen aan en rennen ze door de Friese landschappen. Jan Koetje en Ilona Pereboom, de energieke chirurgen van Heelkunde Friesland, laten zien hoe hun passie voor sport niet alleen hun eigen leven verrijkt, maar ook een positieve invloed heeft op het herstel van hun patiënten.
Sport: de onzichtbare drijfveer
Koetje werkt ruim een jaar actief bij Heelkunde Friesland, met zijn focus op buik-, gastro-enterale en schildklierchirurgie in Sneek en Leeuwarden. Pereboom is sinds 2018 werkzaam in Friesland en richt zich op darm-, lever- en alvleesklieroperaties. Naast hun werk delen ze een passie: sport. Zij liep vorig jaar de marathon van New York, hij finishte de Ironman in Frankfurt. Niet zomaar een hobby, maar een echte levensstijl.
“Als ik een paar dagen niet sport, word ik onrustig,” onthult Pereboom. “Hardlopen, fietsen, zwemmen: het haalt de druk van de ketel en geeft ruimte in mijn hoofd. Dat heb ik echt nodig voor mijn balans,” vertelt Koetje.
Discipline: meer dan een medaille
De weg naar een marathon of triatlon brengt volgens de chirurgen veel meer dan alleen een glimmende plak. “Het trainen, nadenken over wat je eet en drinkt, zorgen voor goede rust en balans tussen werk en ontspanning: het heeft me enorm veel gebracht,” zegt Koetje. “Het gevoel dat je iets voor jezelf doet, dat je sterker wordt. Je hoeft geen marathon te lopen, als je maar een beetje actief blijft!”
Die sportieve drive nemen ze mee naar hun patiënten, niet door met een medaille te zwaaien, maar met oprechte interesse: “Wat zijn jouw doelen? Hoe beweeg jij?” Want wie zelf weet hoe een trainingsschema voelt, kan die energie makkelijker overbrengen.
Prehabilitatie: fit het mes tegemoet
Het draait om prehabilitatie, ofwel patienten zo fit mogelijk voorbereiden voor een operatie. “Dat werkt écht,” zegt Pereboom. Onder begeleiding sporten, goed eten, stoppen met roken, geen alcohol en zorgen voor mentale balans en dat vermindert complicaties en versnelt het herstel. “Je hebt bouwstoffen nodig voor het herstel en voor het kweken van spieren.”
Frustraties en kansen
Wat frustrerend is, dat fysiotherapie buiten het ziekenhuis vaak niet wordt vergoed. Hier gaat waardevolle winst verloren, vinden de chirurgen. Ook op het gebied van preventie valt er veel te winnen: lagere btw op groente, gezonder eten op scholen, en betere keuzes in ziekenhuiskantines.
ERAS: direct uit bed
Na de operatie is het tijd voor ERAS – Enhanced Recovery After Surgery. Dit programma, met 25 onderdelen, zorgt ervoor dat patiënten sneller herstellen. De slangetjes en infusen worden zo snel mogelijk verwijderd, mensen mogen meteen uit bed, en ’s avonds zitten ze samen aan tafel.
“Opstaan uit bed maakt je geen patiënt meer,” benadrukt Pereboom. “En zodra je beweegt, doet je lichaam mee. Je darmen komen sneller op gang, waardoor de eetlust verbetert en het herstel gaat met sprongen vooruit.” Waar een opname na een darmoperatie voorheen vier tot zes dagen duurde, gaan patiënten nu vaak al na één of twee dagen naar huis. In Friesland is dit programma in alle vier ziekenhuizen stevig verankerd.
Doen werkt
De boodschap? Wie zelf zijn best doet, herstelt sneller. “Niet iedereen kan dat”, besluit Pereboom. “Wanneer we daar samen wat energie in steken, zie je dat dit echt werkt.”