Ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van Uitvaartverzorging Friesland organiseerde Iepie Lindeboom-Hospes de expositie Wat doet klei met je emoties. Waarin keramiek het vertrekpunt vormde voor gesprekken over afscheid en rouw.
Het resultaat overtrof haar verwachtingen. “Het was inspirerend fantastisch mooi. Er waren meer dan 200 mensen. Ik was erg blij dat er zoveel mensen voor openstonden”, vertelt ze.
Vragen die blijven hangen
De expositie bestond niet alleen uit kunstwerken, maar vooral uit vragen. Vragen die bezoekers uitnodigden om stil te staan bij hun eigen afscheid of dat van een dierbare. Zo maakte Lindeboom vlinders die via een waterval omhoogklimmen richting sterren. “Is opa nu een sterretje of is opa nu een vlinder? Hoe doe je dat bij een graf? Neemt een kind een schep mee? Zulke vragen komen aan bod”, legt Iepie uit.
Ook muziek, fotografie, livestreams en familierelaties kregen een plek in de expositie. Keramische muzieknoten vroegen bezoekers bijvoorbeeld na te denken over de muziek tijdens een uitvaart. “Heb je je Spotify-playlist al klaar?”
Ook thema’s als verzoening kregen een plek in de expositie. Gebroken keramiek symboliseerde de vraag of je een breuk in een relatie nog wilt helen voordat het afscheid definitief wordt. “Ga je voor de dood ruzie met familie nog goedmaken of ga je nog met elkaar om tafel voordat je je ogen sluit?”
Gesprekken die iets losmaken
Lindeboom was beide dagen aanwezig en ging actief in gesprek met bezoekers. “Je hoeft geen oordeel te vellen of advies te geven. Als je een open vraag terugstelt dan is dat al genoeg.” Dat leidde tot persoonlijke gesprekken en herkenbare verhalen.
“Ze vonden het ontroerend en tegelijkertijd fantastisch mooi. Maar het heeft een hoop bij ze losgemaakt doordat ze zagen op welke manier het ook kan.” Volgens Iepie ontstond er ruimte om na te denken over wensen die vaak onbesproken blijven.
Een van de gesprekken raakte haar. “Er was ook iemand die zei: het is ook een afscheid van mijn kinderen. Mijn kinderen moeten zich ook thuis voelen. Ik kan alle psalmen wel laten horen, maar mijn kinderen hebben niks met het geloof. Hoe geef je dat dan vorm?”
Luisteren vóór en na een overlijden
De expositie sluit naadloos aan bij haar werkwijze als uitvaartverzorger. Liefst begint de begeleiding al vóór een overlijden. In een voorbespreking kunnen mensen nadenken over hun wensen en deze met hun naasten bespreken.
“Door er samen over te praten, wordt het afscheid meer bespreekbaar en kan dat rust geven, zowel voor degene zelf als voor de nabestaanden.” Na een overlijden begeleidt ze families bij het vormgeven van een persoonlijk afscheid. Daarbij is vrijwel alles bespreekbaar. “Een ceremonie buiten, op een unieke locatie, alles is bespreekbaar.” Ook na de uitvaart blijft het contact vaak bestaan. Een wandeling, een gesprek of simpelweg een luisterend oor kunnen volgens haar veel betekenen.
Meer dan keramiek
De keuze voor keramiek was geen toeval. De creatieve hobby speelt al zeven jaar een belangrijke rol in haar leven. “Het geeft ruimte in je hoofd. Het maakt je hoofd weer leeg.” Wat begon als persoonlijke ontspanning groeide uit tot wekelijkse lessen, bijeenkomsten voor nabestaanden en nu een expositie.
Dat de tentoonstelling iets bijzonders heeft losgemaakt, bleek volgens Lindeboom uit de reacties. “Er waren ook mensen die zeiden: dit is meer dan keramiek. Het is zo ontzettend mooi.”