Misschien wist u het niet, maar ik maak dit jaar al twintig jaar videoproducties over belangrijke projecten die in het Noorden spelen of over bedrijven, meestal ook in het Noorden, maar soms ook elders. Daarbij leun ik graag op de stijl van de documentaire. Omdat die in mijn ogen geloofwaardiger is dan een commercial, maar ook omdat daarin een ondernemer of een bedrijf meer van zichzelf kan laten zien.
Een goede documentaire heeft een duidelijke structuur, laat mensen zo authentiek mogelijk aan het woord en heeft ook een slotscène waarmee je als kijker een duidelijke conclusie kunt trekken. De BBC-documentaire Brexit: A Very British Civil War (2026) laat dat prachtig zien. Met de hoofdrolspelers van die tijd, onder wie toenmalig premier David Cameron (vóór ‘Remain’; in de EU blijven), Nigel Farage en Boris Johnson (beiden voor ‘Leave’) kijkt de documentaire terug op de campagne die uitmondde in het Brexit-referendum. De documentaire is opgebouwd als een thriller. Alles werkt toe naar die ene nacht waarop de stemmen worden geteld.
Het zal iedereen duidelijk zijn dat de populisten Farage en Johnson hun zin hebben gekregen. En dat de resultaten voor het Verenigd Koninkrijk desastreus zijn gebleken, weten we nu. Brexit: A Very British Civil War laat zien wat slimme populisten met een uitstekend communicatietalent en een haarscherpe radar voor de stem van ‘het volk’ kunnen bereiken. Ze verspreiden daarbij overigens opzettelijk leugens over hoeveel de EU de Britse burger per week kost en spelen daarnaast in op anti-immigratiegevoelens bij grote delen van het Britse volk.
Maar wat ik ijzersterk vind, is het slotakkoord van de film. De makers kiezen er niet voor om aan het eind van de film met cijfers en analyses te komen. Ze vragen alleen aan Boris Johnson: ‘En toen hadden jullie verrassend gewonnen; wat was jullie plan?’
De camera zoomt nog één keer in op het gezicht van Johnson. We zien zijn zorgvuldig verwarde haar en het nonchalante lachje waarmee hij zoveel in zijn carrière wist te winnen. En hij zegt: “We didn’t have a plan for what to do next because we didn’t think it was our job to have a plan.”
De charlatan pijnlijk ontmaskerd.
