De timing kon haast niet symbolischer zijn: terwijl Noord-Nederland dankzij o.a. Nij Begun een AI-datacenter in Groningen verwelkomt, stapte Noorderling Sandra Arkesteijn in het vliegtuig naar Taiwan — om daar te ontdekken hoeveel stappen we nu al moeten versnellen. “Maar er blijft ruimte om te dromen en te doen, hoor.” schetst ze hoopvol. “Alleen dan moeten we flink aan de bak! Want als je ziet wat er in Taiwan gebeurt besef je temeer dat AI geen ChatGPTeetje is wat je nog eens moet verkennen, maar een dagelijkse realiteit is met nog onbegrensde groeimogelijkheden.”
Die realiteit is des te opmerkelijker omdat Taiwan officieel nauwelijks bestaat. Slechts acht landen erkennen het eiland, waaronder het Vaticaan. Ze staat op verschillende manieren in de schaduw van China. Toch geldt Taiwan als dé ruggengraat van de wereldwijde technologie-industrie. Een soort onzichtbare supermacht die zonder veel woorden onze smartphones, auto’s, pacemakers en zonnepanelen draaiende houdt. Paradoxaal: ongekend invloedrijk en diplomatiek vrijwel onzichtbaar.
Geen vakantie, maar een snelcursus toekomst
Maar even een stap terug: Arkesteijn naar Taiwan, een land dat maar op weinig vakantielijstjes staat. Waarom juist daarnaartoe? Sandra: “Nou, vergeet het idyllische beeld van een vakantie maar hoor. Ik ben een door het NIMA erkende Senior Marketing Professional. Bij die titel hoort dat je je vak bijhoudt en dat kan onder andere door speciale studiereizen te volgen. We hadden een vol programma, met nadruk op de gehele AI keten, dat ieders jetlag negeerde. Op de eerste dag alleen al bevestigden acht bedrijven en organisaties dat Taiwan een land is waar innovatie, technologie en ondernemerschap samenkomen. Dan snak je in de avond wel naar je hotelkamer. Maar ik klaag niet, hoor!” Besluit Sandra met een glimlach. “Het was een fantastische reis langs meer dan 18 bedrijven en organisaties die een andere, bredere blik op zaken hebben gegeven.” In dit artikel lichten we met haar een paar bezoeken uit.
Zacht in toon, groots in strategie: zo positioneert Taiwan zich
Het bezoek aan Taipei Computer Association (TCA), zette meteen de toon. Tussen porseleinen theepotten en een zorgvuldig gepolijste presentatie werd duidelijk hoe Taiwan zijn succes bouwt: niet alleen met technologie, maar met een doordachte marketingmachine. Computex en InnoVEX vormen het kloppend hart van Taiwan’s tech-ecosysteem: de plek waar wereldspelers én startups hun innovaties lanceren en waar deals, investeringen en samenwerkingen ontstaan. Arkesteijn vult aan: “Met de Taiwan Gold Card hebben ze een slimme marketingstrik om een speciaal werk- en verblijfsvisum gedaan waarmee buitenlandse professionals in één pakket makkelijk in Taiwan kunnen wonen, werken en belastingvoordelen krijgen. Daar trekken ze internationale talenten mee aan. Iets dat wij in Nederland ook zo op zouden kunnen pakken.” Ondanks al die slimme marketinginspanningen blijft het land verrassend zacht in toon. De cultuur ingetogen. De ambitie zichtbaar, maar nooit schreeuwerig. “Men is hier vooral gefocust op werk en carrière,” peinst Sandra. “Je vraagt je soms af of ze tijd overhouden voor wat het leven verder brengt.”
Wat het Netherlands Office in Taipei schetste, was bijna een spiegel waar we in Nederland niet graag in kijken. “Waar wij nog discussiëren over of AI wel veilig is, bouwen zij verder — zorgvuldig, maar onvermijdelijk.” Het geboortecijfer is het laagste ter wereld. “Die demografische tijdbom nemen ze al jaren serieus.” merkt Sandra op. “En anticiperen hier economisch op door van maakindustrie te verschuiven naar kennisveld. In Nederland verzanden we nog te veel in ‘help, daar komt het’ terwijl Taiwan door automatisering, AI en technologische innovatie zijn eigen toekomst veilig stelt. Het maakt het land ambitieus en gefocust.”
De hichte: hoe Taiwan haar land verdeeld
Ondertussen leven 23 miljoen inwoners op een gebied dat kleiner is dan Nederland. En tegelijkertijd hebben zij meer landbouw- en natuurgebied. Hoe zij dat doen? Door omhoog te bouwen. Taiwan is een land dat de lucht bevolkt: woontorens, kantoren, techcampussen — allemaal gestapeld in lagen. “Het dwingt je anders te kijken naar onze eigen ruimtediscussies.” merkt Sandra op terwijl ze kijkt naar een foto die ze van de skyline heeft gemaakt. “De skyline is als een betonnen boomgaard, die niet alleen individuele huishoudens herbergt, maar ook verschillende ‘buurt’initiatieven zoals een verdieping met sport, spel en ontmoeting. Misschien moeten wij ook wat vaker omhoog durven denken en de idylle van eigen huis, tuin en keuken loslaten.”
ASML en TSMC: onmisbare tandem achter wereldtechnologie
In Taiwan spreken ze dezelfde taal als in Veldhoven: direct, scherp op de inhoud, en radicaal gericht op innovatie. De missie van ASML — We change the world one nanometer at a time — klinkt hier geen moment als marketing. Eerder als een werkafspraak.
ASML maakt de lithografiemachines waarmee het chipbedrijf TSMC microchips produceert. Niet zomaar chips, maar de allerkleinste, meest complexe varianten die bepalen of jouw telefoon sneller wordt, je auto slimmer en je zorg veiliger. “ASML heeft meer invloed op ons leven dan welk ander Nederlands bedrijf dan ook,” zei Sandra naar aanleiding van haar bezoek aan de ASML-vestiging in Taiwan. “Zonder hen hebben we geen functionerende smartphones, laptops of pacemakers. En wist je dat de chips van TSMC inmiddels kleiner zijn dan het Corona-virus? Dat is eigenlijk niet te bevatten.”
De Taiwanese chipproducent TSMC maakt meer dan 65% van ’s werelds geavanceerde chips. Door dat dominante aandeel, is Taiwan cruciaal in de wereldwijde elektronica-supply-chain. Als er verstoringen zouden zijn (politiek, energie, klimaat, conflicten), kan dat grote gevolgen hebben voor de wereldwijde chipvoorziening. Het bedrijf heeft in Taiwan ongeveer dezelfde economische impact als ASML in Nederland — misschien zelfs groter.
Tussen gebed en technologie: start-ups met karakter
Maar met die chips alleen ben je nog niet aan het einde van de keten. De AI-scene in Taiwan is breed en verrassend divers. Tijdens een sessie met vier verschillende startups zag de groep hoe technologie soms onverwachte culturele rollen vervult. Yeniverse heeft bijvoorbeeld software ontwikkeld die met AI vragen van mensen beantwoordt—bijvoorbeeld over geluk, gezondheid of keuzes—op een manier die lijkt op traditionele (Aziatische) geloofs- of tempelvoorspellingen. Het is dus geen echte toekomstvoorspelling, maar een digitale dienst die advies geeft op basis van door de makers ingestelde gegevens en modellen. Hun volgende markt is het Christendom en voegen de Bijbel toe als data-input. Sandra raakt bevlogen als ze hier over vertelt: “Alhoewel de gang naar kerken flink is terug gelopen, hebben mensen nog steeds existentiële vraagstukken. De marketeer in mij zegt dat als hier een markt voor is, is er vast ook wel een manier om een deel van de gebruikers live weer bij elkaar te brengen. Mensen blijven behoefte hebben aan onderling contact. Het zal dan misschien geen kerk meer worden zoals we hem kenden. Maar wel een plek voor spirituele samenkomst en verdieping. Ik ben benieuwd naar hoe het Vaticaan hier op zal reageren: samenwerken of tegenwerken.”
En dan Huijia: AI die leven meet, verbetert en redt
Maar niets maakte zoveel indruk als Huijia, gevestigd op het Hsinchu Science Park, een Brainport Eindhoven XXL. “Wat me raakt,” zegt Sandra daarover, “is dat AI hier niet wordt gebracht als speeltje, geen Silicon Valley-bravoure, maar echte maatschappelijke relevantie. Hun missie is richting gevend: ‘We are saving and improving lives by our technology.’ De oprichtster vertelde aan de groep hoe hun missie voortkomt uit persoonlijke pijn — een vroeggeboren baby, een vader met hartproblemen. Dat verklaart waarom er in dit bedrijf geen centimeter cynisme zit. Alleen urgentie, precisie en compassie.”
Huijia ontwikkelt biomarker-technologie die signalen uit het lichaam omzet in data via sensoren die in matrassen, dekens en kussens zitten. Geen wearables, geen gedoe. De technologie leest ademhaling, hoestpatronen, zweet, warmte, micro-bewegingen. Huijia verzamelt al zo’n 15 jaar echte, ruige, real-life data, afkomstig uit duizenden zorgsituaties. Daardoor kunnen zij met hulp van AI patronen ontdekken die wij in Europa niet eens zien, omdat we simpelweg de data niet hebben. Die patronen kunnen wijzen op of helpen bij ziektes zoals slaapapneu, hartritmestoornissen, hart-longfalen, Parkinson, Alzheimer, en mogelijk ook de respons op kankerbehandelingen.
Zo ligt bijvoorbeeld in tehuizen voor mensen met dementie de technologie inmiddels onder elk matras: het systeem geeft ’s nachts automatisch een signaal wanneer iemand langer dan normaal beweegt of juist onverwacht uit bed is, waardoor verplegers op een dashboard zien of bewoners veilig zijn — of dreigen te gaan dwalen. Maar ook geavanceerde valdetectie apparatuur, waardoor je als kind -dat op afstand woont- toch snel kan reageren als er iets met je ouders gebeurt. Sandra: “Afgelopen November is Huijia naar Nederland gekomen voor een ontmoeting met enkele leden van onze groep en de NOM om de market entry Europa via Nederland te verkennen. Ik vond het dankbaar om daaraan bij te mogen dragen.”
Durf hardop te dromen — en vooral: begin
“AI laat je hardop dromen,” zei Sandra aan het einde van het gesprek, “over wat kan, wat hoort en wat misschien al bestaat zonder dat we het doorhebben. Taiwan heeft me vooral laten zien dat de toepassingen van AI nog oneindig zijn. En dat het niet meer weg te denken is. Dus blijf niet afwachten maar onderzoek het. Niet omdat AI magisch is. Niet omdat we er bang voor moeten zijn. Maar omdat het laat zien dat oplossingen die wij ‘onmogelijk’ noemen, elders al werkelijkheid zijn.”