Wat doe je als de zorgvraag stijgt, de personele druk toeneemt en kwaliteitseisen steeds strenger worden? In Friesland kozen chirurgen twaalf jaar geleden voor een ongebruikelijke route: ze bundelden hun krachten in één provinciale coöperatie. Heelkunde Friesland is inmiddels een vaste speler in het Friese zorglandschap en speelt een sleutelrol in de toekomst van ziekenhuiszorg.
Heelkunde Friesland ontstond in 2014 uit een fusie van twee chirurgische maatschappen: die van Leeuwarden en die van de A7-ziekenhuizen Sneek, Heerenveen en Drachten. De kiem daarvoor werd al eerder gelegd. “Wij zagen dat het oude model niet houdbaar was”, zegt voormalig vicevoorzitter Christaan Hoff, maagdarmchirurg bij Frisius MC in Leeuwarden. “De zorg werd complexer, specialisatie nam toe en de druk op kosten en personeel groeide. Als we kwaliteit wilden behouden, moesten we het anders organiseren.”
Die overtuiging werd versterkt door ontwikkelingen in de Friese zorg en de visie van zorgverzekeraar De Friesland, die in die periode pleitte voor concentratie en spreiding van zorg. “Zestig procent van de Friezen was daar verzekerd”, zegt Hoff. “We herkenden ons in het beeld: vergrijzing, meer zorgvraag, minder handen aan het bed. Dan moet je als medische professionals verantwoordelijkheid nemen.”
Goede zorg behouden
In Heelkunde Friesland zijn vrijwel alle Friese chirurgen verenigd. Ze delen inkomsten, maken gezamenlijk inhoudelijke keuzes en spreken met één stem richting ziekenhuizen, zorgverzekeraars en overheid. Dat maakt het mogelijk om zorg slimmer te organiseren. Voorzitter Machiel Kuipers, traumachirurg in het Antonius Ziekenhuis in Sneek, ziet dagelijks wat dat oplevert. “Ons grote doel was én is om kwalitatief goede zorg in Friesland te behouden. Als elk ziekenhuis alles een beetje doet, raak je uiteindelijk alles kwijt. Door samen te werken kun je zorg in de regio behouden en verbeteren.”
Concentratie en specialisatie
De afgelopen jaren is die visie concreet geworden. Hoogcomplexe zorg is geconcentreerd waar expertise en volumes het grootst zijn, terwijl basiszorg en poliklinieken dichtbij huis blijven. Zo verhuisde de vaatchirurgie van Sneek naar Leeuwarden, maar bleef de poliklinische zorg regionaal beschikbaar. Het buikwandcentrum in Heerenveen groeide uit tot een landelijk erkend expertisecentrum. “Reizen voor zorg accepteren mensen als daar echt betere kwaliteit tegenover staat”, zegt Hoff.
Volgens Kuipers heeft de samenwerking ook een belangrijk neveneffect. “Friesland blijft aantrekkelijk voor jonge chirurgen. Ze willen niet alleen basiszorg doen, maar ook complexe ingrepen. Door de provinciale samenwerking kan dat.”
Samen oplossingen zoeken
Tegelijkertijd staat de coöperatie voor nieuwe uitdagingen. Hoff: “Het Integraal Zorgakkoord (IZA) dwingt tot steeds verdere concentratie, zelfs waar de kwaliteit goed is. Dat heeft gevolgen voor de ziekenhuizen en de acute zorg.”
Juist dan bewijst Heelkunde Friesland haar waarde, zegt Kuipers. “Als chirurgen staan we centraal in het ziekenhuis. Verandert er iets in de chirurgie, dan verandert er meteen veel in het hele ziekenhuis. Doordat we goed georganiseerd zijn, kunnen we samen oplossingen zoeken en de kwaliteit bewaken. Met één bestuur dat namens alle aangesloten chirurgen spreekt, sta je sterker.”
Ondernemerschap
Hoff kijkt met trots terug op wat de afgelopen jaren is opgebouwd. “We hebben dit niet gedaan met een winstoogmerk, maar vanuit een maatschappelijk doel. Goede zorg, dichtbij waar het kan en gespecialiseerd waar het moet. Dat is ondernemerschap met een grote verantwoordelijkheid.”
Heelkunde Friesland telt 36 chirurgen als coöperatieleden. Daarnaast zijn er medisch specialisten en ondersteunend personeel in loondienst, waardoor in totaal ruim 60 mensen aan de coöperatie zijn verbonden. Het ondersteunend bureau, gevestigd in Frisius MC in Leeuwarden, staat onder leiding van directeur Koert Biermann en verzorgt onder meer HR, financiën, organisatie en communicatie.
Ondernemend Friesland en Heelkunde Friesland publiceren dit jaar in iedere editie een artikel over de coöperatie. Samen duiken we in de bijzonderheden van deze unieke vorm van ondernemerschap
in de zorg.